Αν έχεις λείψει για ό,τι πρέπει,
θα ‘σαι για πάντα μέσα σ’ όλα εκείνα
που γι’ αυτά έχεις λείψει,
θα ‘σαι για πάντα
μέσα σ’ όλο τον κόσμο.
«Ζωή για τον Ρίτσο σήμαινε ποίηση» , δήλωσε πρόσφατα σε συνέντευξη της στο «ΛΤ» η κόρη του Γιάννη Ρίτσου, Έρη. Ο Ρίτσος θα ζει, πάντα μέσα από τα ποιήματά του, που κατάφεραν να αγγίξουν εκατομμύρια ανθρώπους.
Ο Γιάννης Ρίτσος γεννήθηκε στη Μονεμβασιά την πρωτομαγιά του 1909. Ήταν το τελευταίο από τα τέσσερα παιδιά της οικογένειας Ρίτσου, έχοντας τρία αδέλφια, τη Νίνα, τον Μίμη και την πολυαγαπημένη του Λούλα. Ο πατέρας του, Ελευθέριος Ρίτσος, ήταν μεγαλοκτηματίας, που δεν υιοθέτησε ποτέ το κλασσικό πατρικό πρότυπο, όντας γυναικάς και -από νωρίς- βυθισμένος στον τζόγο. Από την άλλη, η μητέρα του, Ελευθερία Βουζουναρά, κόρη πλουσίων εμπόρων με καταγωγή από το Γύθειο ήταν σαφώς πιο στοργική και καλή κηδεμόνας.
Όσον αφορά την εκπαίδευσή του, φοίτησε
στο σχολαρχείο Μονεμβασιάς, και σε ηλικία δέκα ετών (1919) αποφοίτησε.
Δύο χρόνια αργότερα, γράφτηκε στο γυμνάσιο Γυθείου. Η συγκεκριμένη
χρονιά (1921), ήταν ίσως η πιο καταστροφική για τον ποιητή, καθώς
«έχασε» τη μητέρα του και τον αδελφό του, τον Μίμη, από φυματίωση. Το
1924 κατάφερε να δημοσιεύσει τα πρώτα του ποιήματα στη «Διάπλαση των Παίδων» με το ψευδώνυμο «Ιδανικόν Όραμα»
και την αμέσως επόμενη χρονιά αποφοίτησε από το γυμνάσιο. Μαζί με την
αδελφή του Λούλα, λίγο καιρό μετά, ταξίδεψαν για την Αθήνα. Παρ’ όλα
αυτά, ο πατέρας του συνέχιζε να στροβιλίζεται στη δίνη του τζόγου, μέχρι
που καταστράφηκε οικονομικά. Έτσι, ο νεαρός Ρίτσος, προκειμένου να
βιοποριστεί, εργάζεται αρχικά ως δακτυλογράφος, και εν συνεχεία ως
αντιγραφέας στην Εθνική Τράπεζα.
Δημοσίευσε πάνω από εκατό ποιητικές συλλογές και συνθέσεις, εννέα μυθιστορήματα, τέσσερα θεατρικά έργα και μελέτες. Τα έργα του συμπληρώνουν πολλές μεταφράσεις, χρονογραφήματα και άλλα δημοσιεύματα. Αρκετά από τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε ξένες γλώσσες. Πολιτικά ανήκε στην Αριστερά (συγκεκριμένα στο Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας και την Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά).
Ο Ρίτσος νόσησε από φυματίωση, ξεπέρασε την ασθένεια (πράγμα δύσκολο για την εποχή) και πέρασε από υλικές και ηθικές δοκιμασίες. Στο σανατόριο του «Σωτηρία», όπου νοσηλευόταν, ήρθε κοντά με τον μαρξισμό και την Αριστερά, πράγματα που επηρέασαν βαθύτατα την ποίησή του και τον τρόπο ζωής του. Αφού πέρασε από διάφορα σανατόρια, εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου εργάστηκε ως αυτοδίδακτος σκηνοθέτης στην Εργατική Λέσχη και ως ηθοποιός και χορευτής σε επιθεωρήσεις. Η αγωνιστική του έφεση και η επαναστατική του φύση τον οδηγούν στην προσχώρηση του κινήματος των «Πρωτοπόρων» και κατόπιν, το 1942, στο Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο, ενώ έγινε μέλος και του Κ.Κ.Ε. Αργότερα αρχίζουν οι εξορίες στη Λήμνο, στη Μακρόνησο και στον Άγιο Ευστράτιο. Επιστρέφοντας στην Αθήνα, προσχώρησε στην Ε.Δ.Α. Το 1956 ταξίδεψε στη Σοβιετική Ένωση και στην Κούβα. Κατά τη διάρκεια της χούντας των Συνταγματαρχών εξορίστηκε και πάλι, αρχικά στη Γυάρο και κατόπιν στη Λέρο[8]. Με το πέρας της δικτατορίας και τη μεταπολίτευση, ο Ρίτσος έγινε ευρέως γνωστός, τόσο στον ελλαδικό χώρο, όσο και στο εξωτερικό, ενώ ακολούθησαν πολλές διακρίσεις και βραβεύσεις.
Η Σονάτα του Σεληνόφωτος, ο Επιτάφιος και η Ρωμιοσύνη είναι κάποια από τα σημαντικότερα ποιήματα του Ρίτσου, ενώ έχει κάνει και πολλές μεταφράσεις ξένων ποιητών όπως του Ναζίμ Χικμέτ, του Αλεξάνδρου Μπλοκ, του Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι κ.ά. Πολλά ποιήματα του Ρίτσου έχουν μελοποιηθεί από τον Μίκη Θεοδωράκη, γνωστότερα εξ αυτών: Η Ρωμιοσύνη και ο Επιτάφιος.
Η ποίηση του Γιάννη Ρίτσου επηρεάστηκε τόσο από τα βιώματά του, όσο και από τις κοινωνικές αναταραχές της χώρας. Μέσα στα ποιήματά του έχει βιώματα που αντλήθηκαν από τον Εμφύλιο Πόλεμο, τις εξορίες που υπέστη και από κάθε κοινωνικό, μικρό ή μεγάλο, έναυσμα που το δόθηκε, όπως για παράδειγμα το ποίημα του ο Επιτάφιος. Ο Ρίτσος μέσα στα ποιήματά του γίνεται άλλοτε ερωτικός κι άλλοτε βαθιά υπαρξιακός. Η Χρύσα Προκοπάκη αναφέρει: «Αν κάποιος θα ήθελε να διαβάσει την ιστορία του περασμένου αιώνα, θα την έβρισκε ακέραια στην ποίηση του Ρίτσου.»
Μεταξύ των τιμητικών διακρίσεων του Ρίτσου περιλαμβάνονται το κρατικό βραβείο ποίησης και το βραβείο Λένιν .
Ο Γιάννης Ρίτσος πέθανε στην Αθήνα στις 11 Νοεμβρίου 1990. Η σορός του ενταφιάστηκε στη γενέτειρά του, τη Μονεμβασιά. Άφησε πίσω του 50 ανέκδοτες συλλογές ποιημάτων.
Πληροφορίες: Wikipedia
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου