Κοσμάς Αρκαδίας. Το μεγαλείο του Πάρνωνα! Μην το χάσετε...

Φέτος με τη Γεωργία είπαμε να κάνουμε μιαν άλλη (δεν την λες και εναλλακτική) διαδρομή για να πάμε στη Χρυσοκελαριά Μεσσηνίας -όπου και η καταγωγή της- για τις καλοκαιρινές διακοπές μας. Αντί της εθνικής που θα μας έβγαζε τελικά στο αεροδρόμιο της Καλαμάτας, πριν τη Μεσσήνη, το πολύ σε δυόμιση ώρες κι από εκεί στο χωριό, μόλις 4 χλμ έξω από την  Κορώνη, είπαμε να πάμε από τις δυτικές ακτές της Πελοποννήσου. Αφού κλείσαμε το δωμάτιο, φουλάραμε το αυτοκίνητο και μαζέψαμε τα απαραίτητα κάναμε και οι δύο σαν τα μικρά παιδιά τότε, όταν ξεκινούσαν να πάνε κάποια σχολική εκδρομή. Ε! μα και δεν ήταν; Κι έτσι βρεθήκαμε ξεκινώντας στις 08:00 να διανυκτερεύσουμε ερχόμενοι από Ναύπλιο, Άστρος, Τυρό (μπανάκι απαραίτητα), Λεωνίδιο, Μοναστήρι (Έλωνας) στον Κοσμά Αρκαδίας.

Μέσα στα έλατα, τις καστανιές, τις καρυδιές και τα πλατάνια το πετρόχτιστο αυτό χωριό βρίσκεται "φωλιασμένο" θαρρείς σε υψόμετρο 1.150 μέτρων, στον Πάρνωνα, και απέχει περίπου 30 χλμ. από το Λεωνίδιο στον δρόμο που ενώνει την Αρκαδία με τη Λακωνία. Ο οικισμός έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός και τα σπίτια του είναι πετρόχτιστα, ενώ οι κάτοικοι φημίζονται για τις εξαιρετικές δημιουργίες τους από πέτρα. Η εκκλησία των Αγίων Αναργύρων με τις βρύσες-λεοντοκεφαλές βρίσκεται στην καρδιά του χωριού, ενώ η πλατεία κυριολεκτικά «χάνεται» κάτω από τα τεράστια πλατάνια. Ο κόσμος και ο... Κοσμάς. Τοποθετημένοι με τάξη όλοι μας κάτω από την δροσερή σκιά τους, που μας την πρόσφεραν απλόχερα.

Η φύση δείχνει – όπως και σε ολόκληρη την Αρκαδία – το ωραιότερο πρόσωπό της, «προικίζοντας» την περιοχή με εκπληκτικά δάση, ρεματιές και άφθονα νερά, που αναδεικνύουν το μεγαλείο του φυσικού πλούτου του τοπίου. Η διαδρομή από το Λεωνίδιο- άλλο ένα «στολίδι» του νομού- έχει ξεχωριστή ομορφιά και ενδιαφέρον, με το μοναδικής ομορφιάς φαράγγι του Δαφνώνα, την εντυπωσιακή μονή της Παναγίας της Έλωνας και τον εκθαμβωτικό Πάρνωνα.

Στο γραφικό, πετρόχτιστο χωριό ξεχωρίζει το Δημοτικό σχολείο –εκεί στεγάζεται και το Λαογραφικό Μουσείο- , το κοινοτικό κατάστημα, ενώ υπάρχει βιβλιοθήκη που βρίσκεται στο κέντρο της Κοινότητας. Τα τελευταία χρόνια οι τουρίστες ολοένα και επισκέπτονται τον συγκεκριμένο προορισμό αφήνοντας τους τις θετικότερες εντυπώσεις. Σε αυτό το μικρό χωριό θα βρεις παραδοσιακούς πετρόχτιστους ξενώνες, ταβέρνες με παραδοσιακή κουζίνα όπου οι φρέσκες ύλες που προέρχονται κυρίως από τους κήπους τους.

Στην περιοχή όπου σήμερα βρίσκεται ο Κοσμάς εικάζεται ότι βρισκόταν η αρχαία πόλη Σελινούς και ναός αφιερωμένος στον Απόλλωνα. Το 1592 αναφέρεται για πρώτη φορά η ονομασία Κοσμάς σε μια επιστολή του μητροπολίτη Μονεμβασίας Γεννάδιου. Ιστορικές αναφορές υπάρχουν για τη συμμετοχή των κατοίκων του Κοσμά τόσο στην Ελληνική επανάσταση του 1821 όσο και στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940. Κατά την Κατοχή, το 1944, το χωριό κάηκε από τους Γερμανούς και τα Τάγματα Ασφαλείας και αργότερα κατά τον Ελληνικό Εμφύλιο λεηλατήθηκε. Ανοικοδομήθηκε όμως αργότερα.

 

Οι Κοσμίτες μάλιστα ήταν αυτοί που πρώτοι στην Ελλάδα κατασκεύαζαν τα χτένια του αργαλειού από καλάμι. Το επάγγελμα του χτενοποιού το ασκούσαν για πολλά χρόνια, κατά αποκλειστικότητα οι «Γιωργατζάδες», όπως τους έλεγαν. Ιδιαίτερα φημισμένα ήταν και τα χειροποίητα κοσμίτικα υφαντά και κεντήματα που τα σχεδίαζαν και τα έφτιαχναν οι ντόπιοι με τα χέρια τους στον αργαλειό. Στο λαογραφικό μουσείο θα βρείτε τα εργαλεία των Κοσμιτών χτενάδων, έργα ντόπιας ξυλογλυπτικής, κεραμικής, υφαντικής και κεντητικής τέχνης. Επίσης εκθέτονται αρχαιολογικά ευρήματα και ιστορικά έγγραφα. Σήμερα κατασκευάζονται έργα λαϊκής τέχνης από Κοσμίτες νέους τεχνίτες, οι οποίοι ασχολούνται με την ξυλογλυπτική. Πολλοί από τους κατοίκους του οικισμού περνούν το χειμώνα (ξεχειμωνιάζουν) στα γειτονικά χωριά της Λακωνίας Γεράκι και Βρονταμάς.

Αφού φτάσαμε, λοιπόν, δοκιμάσαμε τις τοπικές γεύσεις σε μια από τις παραδοσιακές ταβέρνες του χωριού. Ένα εξαιρετικό πιάτο που προσφέρεται στο χωριό είναι η γίδα βραστή. Το λατρεύω το συγκεκριμένο φαγητό. Μυθικής γεύσης πιάτο, η σπεσιαλιτέ της περιοχής και φυσικά ένα από τα αγαπημένα των επισκεπτών. Ακόμα όμως κι αν δεν ...ψήνεστε για γίδα, μπορείτε να δοκιμάσετε τις χωριάτικες λιχουδιές που προσφέρουν τα καταστήματα και τα υπέροχα ψητά με ντόπια αγνά κρέατα, που ετοιμάζουν με γνώση και μεράκι οι παραδοσιακές ταβέρνες της περιοχής. Μην αμελήσετε να δοκιμάσετε τα λουκάνικα και σπιτικές γκόγκες συνοδεύοντας τον μεζέ σας με κοσμίτικο τσίπουρο. Τέλος μην παραλείψετε να σταθείτε στο «Μπαλκόνι της Κυνουρίας» ή στον «Πλάτανο» το πρωί με τον καφέ σας για ένα απίθανο γλυκάκι. Και όχι ότι κι ότι... Στον Κοσμά υπάρχουν τα καλύτερα!

Στα καφεζαχαροπλαστεία της πλατείας μπορείτε να γευτείτε το φημισμένο «κοσμίτικο» γαλακτομπούρεκο (μια από τις αγάπες της γυναίκας μου), ή να επιλέξετε μεταξύ της σπιτικής καρυδόπιτας (την τίμησα δεόντως) και του λαχταριστού μπακλαβά.

Απολαύστε, αν είναι η εποχή τους και κάστανα. Τα διάσημα κάστανα του Κοσμά μπορεί να ανήκουν στα «φρούτα του Χειμώνα», αλλά το επιβλητικό καστανοδάσος του Κοσμά, προσφέρει ευκαιρίες για εξευρένηση όλο τον χρόνο, αποτελώντας ένα ιδιαίτερο θέαμα που εγκλωβίζει τους επισκέπτες οι οποίοι γίνονται ένα με την φύση. Οι πανάρχαιες καστανιές είναι πλασμένες από την πνοή αδυσώπητων χειμώνων και ορθώνονται στέρεες και ανάερες, διψασμένες για ήλιο μα και υπομονετικές στο μαστίγωμα της μπόρας και του χιονιά. Πολύ ωραία βόλτα θα ήταν η επίσκεψή σας στο ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία το οποίο είναι κυριολεκτικά ζωσμένο από την πλούσια βλάστηση του Πάρνωνα.
Επίσης τριγύρω υπάρχουν ξωκλήσια όπως ο Άγιος Γεώργιος, ο Αϊ Γιάννης ο Πρόδρομος, ο Αϊ Γιάννης ο Θεολόγος, ο Αϊ Δημήτρης, ο Αϊ Νικόλας και η Αγία Μαρίνα.

Για τους λάτρεις της εξερεύνησης ο Πάρνωνας από μόνος του είναι η ευκαιρία που παρουσιάζεται να ανακαλύψετε και να εξερευνήσετε τις σπανιότερες ομορφιές της Αρκαδικής γης, είτε περπατώντας είτε ποδηλατώντας. Τα φυσικά μονοπάτια που περνούν μέσα από πανέμορφα δάση, καλούν τον φυσιολάτρη να τα διασχίσει και να ζήσει την περιπέτεια, αισθανόμενος παράλληλα την ψυχική ηρεμία και την αγαλίαση που προσφέρει απλόχερα το αψεγάδιαστο φυσικό περιβάλλον του Πάρνωνα.  

Φεύγοντας από τον Κοσμά προς Πλατανάκι και Άγιο Βασίλειο (υπέροχη η διαδρομή από τον δασικό δρόμο), ακολουθούμε αριστερά τον σύντομο χωματόδρομο προς την τοποθεσία Ποτίστρες, μία όμορφη περιοχή με πετρόκτιστη βρύση (κτισμένη το 1929), πλατάνια και νερά. Σε αυτό το μέρος πότιζαν παλαιότερα οι κάτοικοι τα ζώα τους με τρεχούμενο νερό. Άμα προχωρήσετε λίγο παραπέρα στον δασικό δρόμο προς Πλατανάκι και Άγιο Βασίλειο, μπορείτε να σταθείτε σε μία ξεχωριστής ομορφιάς τοποθεσία και να ξεδιψάσετε στην περδικόβρυση, όπως ονομάζεται η πετρόκτιστη αυτή πηγή από τους ντόπιους. Ιδανική για selfies μέσα στην καρδιά του ελατοδάσους.