Baron Paul des Granges. "Πρωτοπόροι φωτογράφοι του 19ου Αιώνα"

Ο Baron Paul des Granges γεννήθηκε στην Καλαμάτα (1825-1911). Οι γνωστές φωτογραφίες του (1865-1873) εικονίζουν αρχαιότητες, τοπία και «ξεχασμένες» περιοχές της Ελλάδας. Αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση φωτογράφου και πολλές λεπτομέρειες της ζωής του παραμένουν άγνωστες έως σήμερα.

Ήταν γιός του βαρώνου Karl Phillip Wilhelm Moritz des Granges  ο οποίος φέρεται να πήρε μέρος στο απελευθερωτικό μέτωπο του 1821 μαζί με άλλους 30 Πρώσους φιλέλληνες συμπατριώτες του. Το 1839 αγόρασε μια τεράστια έκταση στην  περιοχή Αγιαννάκος (εκ της μικρής εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη) πλησίον της περιοχής Ροβιές στη βόρεια Εύβοια, όπου και έχτισε έναν πύργο. Σε αυτό το μέρος φέρεται να μεγάλωσε ο Paul des Granges σύμφωνα με τη μαρτυρία της Charlotte Fabricious στο βιβλίο της «Skizze unserer Reise in das Bad von Aedypso» («Σκίτσα από το ταξίδι μας στα λουτρά της Αιδηψού»).

Ο Paul des Granges to 1848 πήγε στη Γερμανία για σπουδές, όμως, εγκατέλειψε γρήγορα λόγω προβλημάτων με την υγεία του και επέστρεψε στο πατρικό του στην Εύβοια. Οι λόγοι που στράφηκε στη φωτογραφία παραμένουν άγνωστοι. Ορισμένοι από τους μελετητές θεωρούν πως ίσως να διδάχθηκε την τέχνη, όταν εγκαταστάθηκε στη Φλωρεντία της Ιταλίας, όπου το κλίμα ευνοούσε περισσότερο την υγεία του.

Το ξεκίνημα της φωτογραφικής του δράσης ορίζεται στα 1860. Οι πρώτες του απόπειρες είναι φυσικά στην Εύβοια και επακολουθούν οι φωτογραφίες των Αθηνών το 1861 (από τις οποίες διασώζεται το περίφημο εξάπτυχο της πόλης και το τρίπτυχο της πλατείας Συντάγματος) . Την περίοδο 1861-1871 δραστηριοποιείται σε όλη την Ελληνική επικράτεια (Κόρινθος, Νεμέα, Φενεός, Καλάβρυτα, Μεσσήνη, Δελφοί, Μυκήνες, Σπάρτη, Αίγινα, Τίρυνθα, Στυμφαλία, Άργος, Μυτιλήνη, Σαντορίνη, Κρήτη κ.α.). Παραμένει άγνωστο δε εάν διατηρούσε κάποιο φωτογραφικό ατελιέ στην Αθήνα, όπου επεξεργαζόταν και τύπωνε τις λήψεις του.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως ο des Granges διέθετε εξαιρετικό για την εποχή εξοπλισμό. Μαζί του κουβαλούσε δύο φωτογραφικές μηχανές τύπου Voigtlander κατασκευασμένες στη Βιέννη, τέντα-σκοτεινό θάλαμο, χημικά υγρά, τρίποδα, σκηνή διανυκτέρευσης κ.λ.π. με 2 άλογα και 2 μουλάρια στα ταξίδια του, ανά την Ελλάδα.

Η πλειοψηφία των φωτογραφιών του Des Granges ήταν τοπία και αρχαιότητες, γεγονός που μάλλον μας δείχνει πως ο εύπορος βαρώνος δεν ασχολήθηκε εμπορικά με τη φωτογραφία ή, εάν το έπραξε το έκανε μάλλον περιστασιακά. Κάποιες φωτογραφίες από το Λαύριο, μάλλον έχουν γίνει κατά παραγγελία του ιδιοκτήτη της Γαλλικής εταιρίας των μεταλλίων και ηγεμονικού οικονομικού παράγοντα της εποχής Gianni-Battista Serpieri. Το ίδιο ισχύει μάλλον και για τις περιπτώσεις του πολιτικού Δημητρίου Βούλγαρη, του αγωνιστή της κρητικής επανάστασης Εμμανουήλ Κόρακα και του Πελοποννησίου πολιτικού και στρατιωτικού Δημητρίου Πετροπουλάκη.

Κατά το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1860 οι φωτογραφίες του από τα ταξίδια του στην Ελλάδα εκδόθηκαν στο Βερολίνο από τον εκδοτικό οίκο Eduard Quaas με τίτλο «Classische landschaften und Denkmaller aus Griechenland 1867» και στο Παρίσι από τον οίκο Goupil με τίτλο “Voues photographiques de la Grece executees  par M. Le baron des Granges-Athenes-le Peloponese-la Grece du Nord 1869”. To 1871 ο des Granges αναχωρεί από την Ελλάδα για τη Φλωρεντία. Στις αρχές του 1880 ταξιδεύει για τη βόρεια Αφρική, στα μέσα της δεκαετίας του 1880 βρίσκεται με τη σύζυγό του μεταξύ Ρώμης και Τιρόλο (Μεράνο) στη βόρεια Ιταλία. Στη Ρώμη ο βαρώνος des Granges απεβιώσε το 1911 αφήνοντας πίσω του ένα σημαντικό και πλούσιο φωτογραφικό έργο. Τα αρνητικά φυλάσσονται σήμερα στη βιβλιοθήκη του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου της Ρώμης.

Πηγές: le fonds de photographies anciens de l'institut d'archéologie classique de strasbourg (vont Michaelis) volume II catalogue.

Ιστορία της Ελληνικής φωτογραφίας 1839-1970. Άλκης Ξανθάκης, εκδόσεις Πάπυρος.