Αν και δύσκολη στην φροντίδα της, είναι από τα ωραιότερα φυτά με πανέμορφα λευκά άνθη και μοναδικό άρωμα. Τα φύλλα της είναι σκούρα πράσινα, γυαλιστερά και δερματώδη. Φτάνει μέχρι τα 2.50 μέτρα ύψος και ανάλογο πλάτος αν δεν την κλαδέψουμε.Συνήθως την βρίσκουμε σαν θάμνο αλλά υπάρχουν και κάποιες που έχουν τροποποιηθεί σαν δενδρύλλια. Αγαπάει το φως αλλά μακρυά από τις μεσημεριανές ακτίνες του ήλιου ενώ μπορεί να επιβιώσει και χωρίς να την βλέπει ο ήλιος αλλά με αρκετό φυσικό φως.Ανθίζει συνήθως άνοιξη και καλοκαίρι αλλά αν βρει τις συνθήκες που της αρέσουν μπορεί να ανθίζει όλο τον χρόνο! Τα άνθη του μπορούν να φτάσουν τα 8-10 εκατοστά διάμετρο και είναι διάσημα για το άρωμά τους.Η γαρδένια θέλει ιδιαίτερη φροντίδα σαν οξύφυλλο και μεγάλη προσοχή αν αρχίσει να αλλάζει συνήθειες! Τα ποτίσματα συχνά το καλοκαίρι αλλά πολύ πιο αραιά τον χειμώνα. Τις ζεστές ημέρες ένα ράντισμα με αποσταγμένο νερό θα την βοηθήσει ιδιαίτερα.Από εχθρούς και αρρώστιες θα την χαρακτηρίζαμε μεσαίου κινδύνου αλλά θέλει έλεγχο τακτικά για τετράνυχο και αλευρώδη. Θέλει σίδηρο κάθε 15-20 ημέρες για να μην πάθει χλώρωση και ιδιαίτερο χώμα σαν οξύφυλλο. Επίσης, θέλει τακτική λίπανση με ειδικό λίπασμα αλλά και με μέτρο στην ποσότητα.Στην γαρδένια δεν αρέσουν οι παγωνιές οπότε, μόλις δείτε το θερμόμετρο κάτω από το μηδέν βάλτε την σε φωτεινό μέρος μέσα στο σπίτι αλλά μακρυά από θερμαντικά σώματα (καλοριφέρ, σόμπες κλπ).Πολλαπλασιάζεται σχετικά εύκολα με μοσχεύματα ακόμα και μέσα σε ένα ποτήρι με νερό ενώ τα κλαδέματα γίνονται για να της δώσουμε το σχήμα που επιθυμούμε.
Η γαρδένια τονίζει την αισθησιακή και κομψή πλευρά της γυναίκας και δεν είναι τυχαίο που έχει επιλεγεί ως βάση σε πολλά καλλυντικά. Με νότες απο γαρδένια, αρώματα, σαπούνια, κρέμες, αφρόλουτρα και τόσα άλλα, με μυρωδιές σύνθετες και μακράς διαρκείας.
Η σπάνια ομορφιά της και το υπέροχο άρωμα την κάνουν ακαταμάχητη σε πολλούς. Είναι σύμβολο της κρυφής αγάπης και του μυστικού έρωτα. Δηλώνει τον έρωτα και το πάθος και είναι από τα παραδοσιακά λουλούδια που φορούν οι άνδρες ως μπουτονιέρες. Τα λευκά της πέταλα, είναι ένδειξη της αγνότητας, της αθωότητας, της σεμνότητας και της ειλικρίνειας.
Είδη και Ποικιλίες
Η γαρδένια υπάρχει σε 250 περίπου είδη και τα περισσότερα χρησιμοποιούνται ως καλλωπιστικά. Η πιο διαδεδομένη είναι η κοινή γαρδένια ή γαρδένια η ιασμινοειδής (Gardenia jasminoides). Τα υπόλοιπα είδη σπανίζουν στην Ελλάδα είτε λόγω ακαταλληλότητας είτε γιατί δεν είναι εμπορεύσιμα.
Αποφύγετε να αγοράζετε γαρδένιες την άνοιξη. Η καλύτερη εποχή για αγορά είναι στις αρχές του φθινοπώρου, μόλις τελειώσουν οι μεγάλες ζέστες. Επιλέξτε ένα σχετικά μεγάλο φυτό χωρίς κίτρινα φύλλα. Στην αντίθετη περίπτωση, ξεκινήστε αμέσως το πότισμα με χηλικό (οργανικό) σίδηρο.
Ιδανικός προσανατολισμός νοτιο-ανατολικός, καθώς της δίνει τη δυνατότητα να διατηρεί στα φύλλα της την πρωινή υγρασία που τόσο πολύ της αρέσει και να ζεσταίνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας. Μόλις απανθίσει αρχίστε τη λίπανση μέχρι και τα πρώτα κρύα. Χρησιμοποιείστε υδατοδιαλυτό ισορροπημένο λίπασμα.
Προσοχή στο πότισμα. Πρέπει να στεγνώνει ενδιάμεσα στα ποτίσματα. Ένας μετρητής υγρασίας είναι το πιο χρήσιμο εργαλείο για να ξέρετε κάθε πότε να ποτίζετε.
Το χειμώνα αντέχει σε θερμοκρασίες κοντά στο μηδέν, αν όμως ο υδράργυρος πάρει την κατηφόρα ίσως θα πρέπει να τη μεταφέρετε για λίγο τα βράδια σε χώρο προστατευμένο όπως η είσοδος του σπιτιού σας ή της πολυκατοικίας.
Μόλις μπει η άνοιξη αλλάξτε της γλάστρα, φυτεύοντας τη σε χώμα ειδικό για οξύφυλλα και πήλινη γλάστρα. Λίπανση με μέτρο γιατί τα χώματα πάντα είναι ενισχυμένα. Σε κάθε περίπτωση σταματάμε τη λίπανση μόλις δούμε να σχηματίζονται τα μπουμπούκια. Τέλος αν παρατηρήσετε κίτρινα φύλλα αρχίστε αμέσως χηλικό (οργανικό) σίδηρο μέχρι το φυτό να ισορροπήσει. Κάπου εκεί προς τα τέλη της άνοιξης θα σας προσφέρει απλόχερα τα άνθη της.
Ατμοσφαιρική υγρασία
Η γαρδένια δεν αντέχει τον ξηρό αέρα (χαμηλά επίπεδα υγρασίας). Τοποθετήστε την μακριά από θερμαντικά σώματα και έχετε πάντα κάτω από την γλάστρα ένα πιατάκι με νερό. Προσοχή! Ο πάτος της γλάστρας να μην έρχεται σε άμεση επαφή με το νερό στο πιατάκι. Αν ο αέρας είναι πολύ ξηρός στο δωμάτιο τα μπουμπούκια θα πέσουν. Ο ψεκασμός με νερό στο φύλλωμα είναι ωφέλιμος αν και μερικές φορές το φυτό έχει την δική του υγρασία. Το δρόσισμα του αέρα βοηθάει επίσης στο να μην εμφανίζεται τετράνυχος που βλάπτει το φυτό.
Όταν η "μαντάμ" είναι μπουμπουκιασμένη αφήστε το χώμα να στεγνώσει εντελώς πριν το επόμενο πότισμα. Από το "κακό" της θα ανθίσει όλα της τα μπουμπούκια. Τους δύσκολους καλοκαιρινούς μήνες θέλει προστασία από τον καυτό μεσημεριανό ήλιο, ιδιαίτερα αν πρόκειται για νεαρό φυτό, και μέτριο καθημερινό πότισμα, εφόσον έχει απανθίσει. Ως καθαρά τροπικό φυτό την εποχή αυτή της αρέσει η υγρασία στα φύλλα κατά τις βραδινές ώρες.
Θα προτιμούσα αντί για οποιοδήποτε χώμα την αναλογία τύρφης με περλίτη σε αναλογία 3 μέρη τύρφης, ένα μέρος περλίτη. Γιατί; Θεωρώ πως έχει πολύ καλύτερο αερισμό, άρα και αποστράγγιση η γλάστρα και γενικότερα το φυτό.
Λίπασμα (το μπλέ υδατοδιαλυτό) και σίδηρος μια φορά τον μήνα ένα κουταλάκι του γλυκού από το καθένα σε ενάμιση λίτρο νερό είναι αρκετά. Με τίποτε να μην το παρακάνετε.
Τέλεια αποστράγγιση σημαίνει πως το φυτό μας θα έχει ανάπτυξη χωρίς προβλήματα. Ποτίστε την καλά, όμως το νερό δεν πρέπει να μείνει στη γλάστρα.
Καθάρισμα από κίτρινα φύλλα. Αν δείτε μερικά κίτρινα φύλλα στην γαρδένια (που δεν σχετίζονται με την χλώρωση) μην ανησυχείτε είναι φυσιολογικό. Αν όμως δείτε πάρα πολλά, κάτι πάει λάθος είτε με το πότισμα (υπερβολικό ή πολύ λίγο) είτε με το λίπασμα που της ρίχνετε (ακατάλληλο ή πολύ). Εκτός από όλα αυτά μέσα στην προσοχή που πρέπει κανείς να δώσει σε αυτό το ιδιαίτερο φυτό είναι και τα εξής: Μεταφυτεύση (αργά το φθινόπωρο). Βρέξιμο τα φύλλα το καλοκαιράκι τα βραάδια με νερό. Ποτέ να μην την αφήνουμε μέσα σε παραπανίσια νερά. Να υπάρχει πυκνή σκιά από πάνω της. Τι εννοούμε σκιά. Το φυτό δεν είναι διόλου ανθεκτικό στις ακτίνες του ήλιου και στην έκθεσή της απ' ευθείας σε αυτόν. Είναι προτιμότερο να την κρατήσετε μέσα σε μια πυλωτή, κάτω από ένα μπαλκόνι ή, ακόμα και κάτω από τον παχύ ίσκιο κάποιου δέντρου.
Ασθένειες - Εχθροί
Βασική ασθένεια της γαρδένιας είναι όπως προείπαμε, η χλώρωση (ανοιχτά πράσινα ή κίτρινα φύλλα με πράσινα νεύρα) η οποία προλαμβάνεται με σίδηρο.Τις περισσότερες ζημιές όμως τις προκαλούν έντομα όπως ο τετράνυχος, η μελίγκρα, οι αλευρώδεις κλπ. Πρέπει να κάνουμε καθημερινό έλεγχο μήπως κάποια από αυτά έχει πέσει στην γαρδένια μας και το καταπολεμάμε με βιολογικά (πάντα) φάρμακα. Για τον τετράνυχο και την μελίγκρα μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το σκεύασμα του σαπουνόνερου ( σε 1 λίτρο νερό ρίχνουμε μία κουταλιά της σούπας υγρό σαπούνι για τα πιάτα και 2 κουταλιές οινόπνευμα. Ψεκάζουμε πολύ καλά το φυτό ιδιαίτερα κάτω από τα φύλλα).Για τον αλευρώδη μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το ίδιο σκεύασμα αλλά και να πλύνετε με πίεση το φυτό (συνιστάται και για τον τετράνυχο η πλύση του φυτού).Η γαρδένια μπορεί να γεμίσει μύκητες τους οποίους προδίδουν τα φύλλα τα οποία εμφανίζουν καφέ κιλήδες και λευκό χνούδι. Σε αυτήν την περίπτωση θα πρέπει να πάτε σε γεωπόνο για να σας δώσει το κατάλληλο σκεύασμα και οδηγίες.
Έντομα
Πολλά έντομα είναι εχθροί της γαρδένιας και μπορούν να προξενήσουν ζημίες στο φυτό εκτός αν τα προλάβουμε. Τα πιο βλαβερά είναι τα κοκκοειδή, οι ψείρες, ο τετράνυχος , ο θρίπας και ο αλευρώδης. Τα κοκκοείδη όπως και ο ψευδόκοκκος επικάθονται στο φυτό και δίνουν ζαρωμένη όψη στα φύλα. Είναι δύσκολο να καταπολεμηθούν ειδικά όταν είναι ανεπτυγμένα. Ο τετράνυχος κάνει επίσης ανάλογη ζημία ειδικά όταν ο καιρός είναι ζεστός και ξερός. Αυτά τα παράσιτα τρέφονται κυρίως με την κάτω πλευρά των φύλλων και δημιουργούν κηλίδες στην επιφάνειά τους. Γι' αυτό και συνήθως τα αντιλαμβανόμαστε όταν ήδη έχουν προξενήσει αρκετή ζημία. Η πτώση των μπουμπουκιών και η μη ανθοφορία τους πολλές φορές οφείλετε στις αφίδες και στους θρίπες που τα απομυζούν. Ελέγχετε συχνά το φυτό και ψεκάζετε προληπτικά με κατάλληλα παρασιτοκτόνα.
Κλάδεμα
Την γαρδένια την κλαδεύουμε μόνο αν δούμε ότι έχει αραιώσει επικίνδυνα το φύλλωμα και αν θέλουμε να της δώσουμε το σχήμα και τις διαστάσεις που επιθυμούμε.Την γαρδένια την κλαδεύουμε πάντα στις αρχές της άνοιξης (τέλη Μαρτίου με αρχές Απριλίου). Ποτέ άλλη εποχή γιατί μπορεί να έχει μεγάλη φυλλόπτωση!Αφαιρείτε τα ξερά φύλλα και βλαστούς καθώς και τα μαραμένα λουλούδια για μεγαλύτερη ανθοφορία.
Πολλαπλασιασμός
Η γαρδένια πολλαπλασιάζεται εύκολα με μοσχεύματα. Μπορείτε να κόψετε έναν βλαστό (καλύτερα αρχές άνοιξης όταν την κλαδέψετε) και να τον τοποθετήσετε σε γλαστράκι με χώμα για οξύφυλλα. Σκεπάζετε το φυτό με μία διαφανή πλαστική σακούλα στην οποία έχετε ανοίξει 1-2 μικρές τρύπες. Κρατάτε το χώμα πάντα υγρό και την γλάστρα σε σκιερό μέρος αλλά με αρκετό φως (να μην το χτυπάνε οι ακτίνες του ήλιου). Σε 1-2 μήνες (αν όλα πάνε καλά) θα βγούν οι πρώτες ρίζες και η γαρδένια θα είναι έτοιμη για μεταφύτευση στην κανονική της γλάστρα.
Μπορείτε επίσης να τον βάλετε σε ένα ποτήρι με νερό (το νερό θα το ανανεώνετε τακτικά) και όταν βγάλει ρίζες να τον φυτέψετε στην γλάστρα του. Ο βλαστός όμως πρέπει να παραμένει σταθερός οπότε πρέπει να κόψετε ένα χαρτόνι ίσο με το στόμιο του ποτηριού και στην μέση μία τρύπα όπου θα βάλετε τον βλαστό.
Tips - Συμβουλές
• Χρησιμοποιείστε πιατάκι για την γλάστρα της γαρδένιας σας. Με το πιατάκι δεν θα λερώνετε το πάτωμα από τον σίδηρο που θα του ρίχνετε αλλά θα πρέπει να το αδειάζεται από το νερό για να μην σαπίσει τις ρίζες του φυτού.
Η σωστή θερμοκρασία είναι απαραίτητη για την ανθοφορία της γαρδένιας.
Ιδανική θερμοκρασία την ημέρα είναι 18°C-21°C και τη νύχτα 15°C-17°C.
• Οι γιαγιάδες μας λέγανε ότι για να ανθίζει η γαρδένια θέλει:
1. Ένα ωμό αυγό (χωρίς το τσόφλι) στην επιφάνεια της γλάστρας ή
2. Μερικά κεφάλια από φρέσκες σαρδέλες (2-3) μέσα στο χώμα ή
3. το κατακάθι από τον Ελληνικό καφέ.
Όσο κι αν αγαπάω τις γιαγιάδες θα σας πω πως τίποτε από αυτά δεν έδωσε κάτι περισσότερο στα φυτά μου, όσο το ότι ποτέ, μα ποτέ οι ακτίνες του ήλιου δεν έπεσαν απ' ευθείας επάνω τους και ότι ποτέ δεν έμεινε καμία σταγόνα νερού μέσα στη γλάστρα τους, παρά το γεγονός ότι χρειάζονται τακτικά πότισμα.
• Λένε ακόμα, ότι η γαρδένια είναι πολύ ζηλιάρα και δεν θέλει άλλα λουλούδια δίπλα της! Για το πόσο είναι σωστό δεν μπορώ να σας πω μιας και αυτήν που έχω εγώ είναι περικυκλωμένη από λουλούδια αλλά παρόλα αυτά ανθίζει μία χαρά!
• Την γαρδένια καλό είναι να την προφυλάσσεται από τους δυνατούς ανέμους.
Αν παρατηρήσετε :
κιτρίνισμα στα φύλλα, έλλειψη σιδήρου.
πτώση στα φύλλα της, μαρτυρά ότι την ποτίζετε ή πολύ ή λίγο. Μπορεί επίσης να οφείλετε, σε υπερβολικό λίπασμα ή ακόμα και γιατί δέχεται πολύ φως.
πτώση των μπουμπουκιών, οφείλεται σε συνθήκες έλλειψης υγρασίας, όταν υπάρχει δηλαδή πολύ ξηρός αέρας. Το υπερβολικό πότισμα ή το ελάχιστο που δέχεται είναι επίσης ένας λόγος, καθώς και η ανεπαρκής λίπανση και φωτισμός.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου